In België wordt een fenomeen steeds meer onomstreden: de «lazybar». Deze term, die niet alleen een woordspeling is op «laagbegaafd» en «bar», maar ook een symbool voor een groeiend probleem in onze maatschappij, heeft een diepere economische en sociale impact. Het gaat hier niet alleen om individuele verzuimende werknemers, maar om een systeem dat hen juist beloont met een soort onzichtbare schuld. De laagbegaafde bar is niet meer een marginaal verschijnsel, maar een structureel probleem dat de Belgische arbeidsmarkt en de economische groei bedreigt. Volgens recent onderzoek van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) is het verzuimpercentage in de dienstensector sinds 2018 met 12 procent gestegen, waarbij de «lazybar»-cultuur een belangrijke rol speelt.
De term «lazybar» is niet bedoeld als een verontschuldiging voor individuele faalgevalen, maar als een waarschuwing. Het gaat om een cultuur van passiviteit die zich niet alleen uitspreekt in verzuim, maar ook in een gebrek aan ambitie bij jongeren en een afnemende bereidheid om zich te ontwikkelen. Een studie van het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek (FWO) toont aan dat 43 procent van de jongeren tussen de 18 en 25 jaar in Vlaanderen zich niet meer aanspreekt door een baan die niet aansluit bij hun vaardigheden. Dit is een trend die zich ook in de traditionele barsectoren voordoet, waar traditionele werknemers vaak tevreden zijn met een baan die hun vaardigheden niet meer uitdagt. Dit creëert een vicieuze cirkel: de laagbegaafde bar wordt beloond met een onzichtbare schuld, die zich uit in een gebrek aan innovatie en een dalende productiviteit.
De impact van deze cultuur is niet beperkt tot individuele werknemers. De Belgische economie loopt achter op de Europese gemiddelden in innovatie en productiviteit. Volgens Eurostat is België in 2022 met een productiviteitsgroei van 1,2 procent onder de Europese gemiddelde van 1,8 procent. Een groot deel van dit achterstand kan worden toegeschreven aan de laagbegaafde barsectoren, waar werknemers vaak niet genoeg worden gestimuleerd om zich te ontwikkelen. Een voorbeeld hiervan is de keten van de wijn- en bierbrouwerijen, waar traditionele werknemers vaak hun baan door generaties hebben gehandhaafd. Deze stabiliteit wordt echter gekenmerkt door een gebrek aan vernieuwing en een gebrek aan ambitie om de sector te moderniseren. Dit heeft gevolgen voor de concurrentiepositie van België in een steeds globaliserende markt.
Wat kan er gedaan worden om deze trend te keren? Een eerste stap is het bewust maken van de problemen en het creëren van een cultuur van verantwoordelijkheid. Dit kan worden gedaan door middel van educatieve programma’s die jongeren helpen om een beter begrip te krijgen van de waarde van ambitie en ontwikkeling. Daarnaast is het belangrijk om te investeren in opleidingsprogrammaen voor werknemers in de laagbegaafde sectoren. Een voorbeeld hiervan is het initiatief van de Vlaamse Overheid om samen met lokale partners opleidingsprogramma’s te ontwikkelen die specifiek gericht zijn op de barsector. Dit kan leiden tot een betere afstemming tussen de vaardigheden van de werknemers en de eisen van de arbeidsmarkt.
- Sinds 2018 is het verzuimpercentage in de dienstensector in België met 12 procent gestegen.
- 43 procent van de jongeren tussen de 18 en 25 jaar voelt zich niet meer aanspreekbaar door een baan die niet aansluit bij hun vaardigheden.
- België heeft in 2022 een productiviteitsgroei van 1,2 procent, onder het Europese gemiddelde van 1,8 procent.
- Traditionele werknemers in de barsectoren blijven vaak hun baan door generaties doorgeven, wat leidt tot gebrek aan innovatie.
- De Vlaamse Overheid heeft initiatieven gestart om opleidingsprogramma’s te ontwikkelen voor de barsector.
De laagbegaafde bar is een probleem dat niet alleen individuele werknemers treft, maar ook de gehele economie. Het is tijd om te stoppen met belonen van passiviteit en te investeren in ontwikkeling en innovatie. Een bewuste keuze voor ambitie en verantwoordelijkheid kan niet alleen de individuele levens van werknemers verbeteren, maar ook de economische groei en concurrentiepositie van België versterken. Het is een uitdaging voor alle betrokkenen, maar een uitdaging die we niet mogen negeren. De vraag is dan ook: hoe gaan we om met deze onzichtbare schuld en hoe kunnen we een cultuur van verantwoordelijkheid en ontwikkeling creëren?
Klik hier voor meer informatie over hoe de Vlaamse Overheid en lokale partners aan dit probleem werken.